"กู่ช้างกู่ม้า" พลังศรัทธาและตำนานสัตว์คู่บารมีพระนางจามเทวี หากใครมาเยือนลำพูนแล้วอยากสัมผัสพลังแห่งความศักดิ์สิทธิ์และความกตัญญู ต้องแวะมาที่ "กู่ช้างกู่ม้า" โบราณสถานที่มีลักษณะเป็นเจดีย์ทรงกระบอกปลายมนตั้งตระหง่านอยู่ริมคลองดอยติ ที่นี่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์เพราะเชื่อว่าเป็นที่ประดิษฐานร่างของ "ช้างปู้ก่ำงาเขียว" (ภู่ก่ำงาเขียว) ช้างคู่บารมีของพระนางจามเทวีที่มีอิทธิฤทธิ์มหาศาล เพียงแค่ช้างหันหน้าไปทางศัตรู ก็สามารถทำให้ฝ่ายตรงข้ามพ่ายแพ้ได้ทันที
ใกล้ๆ กันคือ "กู่ม้า" เจดีย์ที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกถึงม้าทรงของพระเจ้ามหันตยศ ราชบุตรของพระนางจามเทวี ปัจจุบันกู่ช้างกู่ม้ากลายเป็นสถานที่ที่ชาวลำพูนและนักท่องเที่ยวสายมูนับถืออย่างมาก โดยนิยมมาขอพรเรื่องความสำเร็จ ชัยชนะ และสุขภาพแข็งแรง มักมีการนำรูปปั้นช้างและอ้อยมาถวายเพื่อแก้บน บรรยากาศยามเย็นที่นี่จะร่มรื่นและเต็มไปด้วยกลิ่นอายความขลังของอารยธรรมพันปี
นอกจากสัตว์ใหญ่ทั้งสองแล้ว ในบริเวณใกล้เคียงยังมี "กู่ไก่และกู่แมว" ซึ่งเป็นกู่ขนาดเล็กที่มีสตอรี่น่ารักและสะท้อนวิถีชีวิตโบราณ โดยเชื่อว่าเป็นที่เก็บอัฐิของไก่และแมวที่พระนางจามเทวีทรงเลี้ยงไว้ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความเมตตาของพระองค์ที่มีต่อสัตว์ทุกชนิด การเดินชมกู่สัตว์เหล่านี้จึงช่วยให้เราเห็นถึงความผูกพันระหว่างคนและสัตว์ที่มีมาอย่างยาวนานในประวัติศาสตร์ลำพูนครับ
